Netokracja

Ku mojemu zdumieniu, ktoś zagląda tu częściej niż ja. Tłumaczę się więc sam przed sobą, jak i przed tajemniczymi gośćmi, że chyba już do regularnego blogowania stworzony nie jestem. Acz pozostawię sobie to miejsce, gdyby jeszcze kiedyś naszło mnie na spisanie paru słów.

Rok 2010 w Internecie to był rok Facebooka, możemy się na to obrażać, ale przez jeszcze jakiś czas przyjdzie ten fakt zaakceptować. Zuckerberg człowiekiem roku, a w kolejce czeka pewnie Oscar dla The Social Network.

Rzeczywiście, trudno się nie zgodzić z wieloma pochwałami dla filmu Finchera, który to nota bene wcale nie różni się aż tak mocno od wcześniejszych dokonań tego reżysera, jak pozornie mogłoby się wydawać. Dla niektórych będzie to film o powstaniu najpopularniejszego serwisu społecznościowego, dla innych historia Marka Zuckerberga, dla mnie najważniejsze było pokazanie mechanizmów rządzących w świecie biznesu internetowego oraz powolne kształtowanie się nowych klas społecznych.

Kluczowa, jak to często bywa, okazuje się być pierwsza scena, w której Zuckerberg tłumaczy swojej dziewczynie motywacje własnych działań. Siłą, która najmocniej pcha do przodu jego projekty jest walka z wykluczeniem. Brak odpowiedniego pochodzenia uniemożliwia mu wejście do elitarnych studenckich stowarzyszeń. Fincher przez większość filmu podkreśla później, że dla Zuckerberga pieniądze nie liczą się kompletnie, w co trudno mi całkowicie uwierzyć, natomiast, bez wątpienia nie były one decydującym elementem na samym starcie.

Najciekawszy jest tu pewien paradoks, który – być może nieświadomie – został stworzony przy okazji Facebooka. Zuckerberg, kreując nowy świat, w którym nie ma miejsca na wykluczenia, de facto skonstruował po prostu nowy podział społeczny, a tym samym i nowe wykluczenia. Rewolucja social media, do których każdy ma dostęp, w których każdy ma identyczne szanse, jest oczywiście pozorna, dokładnie jak w przypadku każdej innej rewolucji pożerającej własne dzieci.

Likwidując wykluczenia wynikające z pochodzenia, powstał system netokracji, który posiada własne, identycznie wykluczające klasy. Na szczycie tej piramidki stoi bardzo wąska grupa, czerpiąca istotne korzyści z nowego podziału. To ludzie, którzy potrafili bardzo szybko przystosować się do nowych warunków i odpowiednio je wykorzystać. Netokraci, całkowicie demokratycznie przejmują w ten sposób władzę nad wirtualnym światem, głównie dzięki swoim umiejętnościom. Ta bardzo wąska kasta rządzi i dzieli niezwykle rozdrobnioną grupą poniżej.

Poniżej nie jest już tak homogenicznie. Jest na pewno spora grupa aktywnych netokratów, którzy jednak nie zdążyli już wejść do kasty. Zdecydowaną większość tej klasy zajmują ci, którzy poprzez przede wszystkim brak wiedzy i umiejętności, zostali na tym etapie wykluczeni. Interesujące, że jest to dokładnie identyczne wykluczenie, jakie ma miejsce w rzeczywistej demokracji. Okazuje się więc de facto, że nowa utopia, jest zaledwie kalką realności.

Facebook tworzy jeszcze jedną ułudę – ułudę aktywności i uczestnictwa. Sprawia wrażenie, że przy pomocy jednego kliknięcia stajemy się członkami grupy społecznej. Najczęściej jednak poza “lubieniem” nic z tego nie wynika. Proces ten jest więc tymczasowy, tak samo jak zawierane przy jego pomocy sojusze są chwilowe. Dziś mogę być za jakąś ustawą, by jutro już protestować przeciwko jednemu z jej artykułów. Ułuda ta dodatkowo nie uczy uczestników tych wydarzeń żadnych umiejętności społecznych, pogłębiając tylko wykluczenie.

Netokracja prawdopodobnie przetrwa krócej od demokracji, a sam Facebook przetrwa jeszcze krócej.

A przeczytacie to oczywiście na Facebooku.